ارگ فورگ؛ شاهکار معماری دفاعی در دل دره‌های درمیان
در پهنه تاریخی شرق ایران و در فاصله ۵ کیلومتری شهرستان درمیان، روستای کهن «فورگ» میزبان یکی از کم‌نظیرترین و مستحکم‌ترین قلعه‌های تاریخی کشور است. قلعه فورگ با مساحتی گسترده و قرارگیری بر روی یک عارضه صخره‌ای مرتفع، پس از ارگ بم و ارگ راین، از مهم‌ترین سازه‌های خشت و گلی دفاعی ایران به شمار می‌رود.
مهندسی طبقاتی و ساختار نظامی بی‌بدیل
این ارگ با توجه به شیب طبیعی کوه، در سه سطح متمایز بنا شده است:
۱. بخش تحتانی: شامل دروازه اصلی، محل نگهداری دام و انبار علوفه و سکونت نگهبانان.
۲. بخش میانی: محل سکونت نظامیان، کارگاه‌ها و ذخایر آذوقه و انبار مهمات.
۳. کهن‌دژ (شاه‌نشین): بالاترین و تسخیرناپذیرترین نقطه دژ که مشرف به تمام دشت و روستای فورگ بوده و مقر فرماندهی حاکم دژ به شمار می‌آمده است.
استفاده از سنگ در پی‌ریزی و خشت خام و آجر در طبقات فوقانی، علاوه بر افزایش استحکام سازه در برابر زلزله و گلوله‌های منجنیق، عایقی طبیعی در برابر تغییرات شدید دمایی کویر پدید آورده است.
نقب‌های پنهان؛ نبوغ هیدرولیک و پدافند غیرعامل
یکی از ویژگی‌های بارز قلعه فورگ، سیستم آبرسانی و پدافند غیرعامل آن است. مهندسان کهن با حفر تونل‌ها و پله‌های سنگی در دل زمین، دسترسی محرمانه به منابع آبی در خارج از قلعه را ممکن ساخته بودند؛ راهبردی که قلعه را در برابر محاصره‌های طولانی‌مدت ماه‌ها پایدار نگاه می‌داشت.
این قلعه به عنوان اثری بی‌همتا در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و ظرفیتی ممتاز برای توسعه گردشگری تاریخی و ژئوتوریسم در حوزه جنوب خراسان به شمار می‌آید.
