حمایت معیشتی از خانواده‌های ایرانی در شرایطی که هزینه‌های روزمره و اقلام خوراکی با رشد روبه‌رو شده‌اند، وظیفه‌ای حیاتی و درخور ستایش است. پرداخت مبالغ حمایتی یا شارژ اعتبار خرید، نشان‌دهنده اراده و توجه مسئولان اقتصادی کشور برای جلوگیری از آسیب به دهک‌های پایین جامعه است. اما آنچه میان یک طرح حمایتی موفق و رضایت عمومی پیوند ایجاد می‌کند، «روش اجرا» و «آرامش روانی جامعه» است.
در روزهای اخیر، اعلام شرایط جدید برای افزایش اعتبار کالابرگ حدود ۴۰ میلیون نفر (بیش از ۱۸ میلیون خانوار) از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند، دغدغه‌هایی را در میان اقشار مختلف جامعه، از جمله مردم شریف شهرستان‌های کم‌برخوردارتر مانند گناباد ایجاد کرده است:
۱. تکیه بر سامانه‌های موجود به‌جای ثبت‌نام مکرر
سال‌هاست وزارتخانه‌ها و نهادهای ذی‌ربط با توسعه بانک‌های اطلاعاتی جامع رفاه ایرانیان، دهک‌بندی خانوارها را انجام داده‌اند و تخصیص یا تغییر در یارانه‌ها را بر پایه همین داده‌ها پیش برده‌اند. بنابراین، مطالبه منطقی مردم این است که اگر سامانه‌های داده‌ای دولت دقت لازم را دارند، چرا دریافت افزایش اعتبار مجدداً به ثبت خوداظهاری موکول شده است؟ تکرار فرایند اداری، هم انرژی دستگاه‌های اجرایی را می‌گیرد و هم مردم را در مسیر پیگیری‌های اداری خسته می‌کند.
۲. فرصت محدود و سختی دسترسی دیجیتال برای اقشار خاص
تعیین بازه زمانی کوتاه (تنها چند روز) برای میلیون‌ها مخاطب، با دو چالش روبه‌روست: نخست، ترافیک بالا در سامانه‌های اینترنتی که گاه منجر به اختلال و اضطراب خانوارها می‌شود؛ دوم، شرایط سالمندان، کارگران روزمزد و مستمری‌بگیرانی که تسلط کافی بر سامانه‌های هوشمند ندارند. بسیاری از این عزیزان ناچارند برای ثبت یک درخواست ساده، به کافی‌نت‌ها مراجعه کنند و بخشی از همان یارانه پیش‌بینی‌شده را صرف هزینه‌های خدمات رایانه‌ای نمایند. عدالت حمایتی ایجاب می‌کند که این فرایند با سهولت کامل و بدون هزینه مالی برای نیازمندان فراهم شود.
۳. لزوم شفاف‌سازی در آمار و مبالغ
ابهام در اینکه آیا آمار ۴۰ میلیون نفری، ۱۱ میلیون مددجوی تحت پوشش نهادهای حمایتی (کمیته امداد و بهزیستی) را نیز شامل می‌شود یا گروهی مجزاست، و همچنین روشن نبودن میزان دقیق ریالی افزایش اعتبار، زمینه گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای را ایجاد می‌کند. سخن گفتن شفاف با مردم و اعلام روشن سهم هر فرد و خانوار، بزرگ‌ترین سرمایه برای جلب اعتماد عمومی است.
راهکارهای پیشنهادی برای کارآمدی طرح و آرامش جامعه:
۱. شارژ خودکار بر بستر دهک‌بندی پایگاه رفاه ایرانیان:
بهترین و سریع‌ترین راه، تخصیص مستقیم اعتبار به حساب سرپرستان در دهک‌های هدف بر اساس پایگاه اطلاعاتی موجود است؛ ثبت‌نام تنها برای افرادی فعال باشد که قصد اعتراض یا به‌روزرسانی اطلاعات هویتی و درآمدی خود را دارند.
۲. تمدید مهلت و چندکاناله کردن ثبت درخواست:
در صورت اصرار بر ثبت درخواست، مهلت زمانی مناسبی (دست‌کم دو تا سه هفته) تعیین شود و علاوه بر وب‌سایت، بستر کدهای دستوری تلفن همراه (USSD) یا همکاری با پیشخوان‌های دولت بدون اخذ وجه از دهک‌های پایین فعال شود تا بار ترافیک سامانه کاهش یابد.
۳. پیوست رسانه‌ای و اطلاع‌رسانی یکپارچه:
سازمان برنامه و بودجه و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی پیش از اجرای هر مرحله، فرمول تخصیص، میزان اعتبار و گروه‌های مشمول را در جدولی شفاف و ساده برای عموم مردم منتشر کنند تا راه هرگونه سوءتفاهم بسته شود.
۴. تناسب‌سازی اعتبار با نرخ اقلام اساسی:
برای اثرگذاری واقعی بر معیشت، مطلوب است اعتبار کالابرگ به‌صورت فصلی و متناسب با قیمت سبد مشخصی از کالاهای پروتئینی، لبنی و غلات تنظیم شود تا حمایت دولتی، نقش یک سپر ایمن واقعی را در برابر نوسانات بازار ایفا کند.
