گناباد امروز – شکاف عمیق میان فضای آکادمیک و نیازهای واقعی بازار کار، سال‌هاست که به عنوان یکی از گلوگاه‌های اصلی توسعه در کشور شناخته می‌شود. در همین راستا، نشست اخیر بررسی «شیوه‌نامه بورس صنعت و مشاغل» با حضور معاونان آموزشی برترین دانشگاه‌های تهران، بارقه‌های امیدی را برای تغییر ریل در نظام آموزش عالی ایجاد کرد؛ رویکردی که هدف آن تربیت «نیروی متخصص» به جای صرفاً «فارغ‌التحصیل دانشگاهی» است.
عباس قنبری باغستان، معاون بورس و امور دانشجویان خارج، در این نشست با تبیین کارکردهای راهبردی این مدل بورسیه، آن را یکی از کارآمدترین الگوها برای ایجاد پیوند واقعی میان دانشگاه و صنعت دانست. نکته حائز اهمیت در سخنان وی، «عدم تحمیل بار مالی جدید به بودجه عمومی» است؛ موضوعی که در شرایط فعلی اقتصاد آموزش عالی، یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر محسوب می‌شود.
گذار از پژوهش‌محوری به «انسان‌محوری»
تحلیل دقیق این تغییر رویکرد نشان می‌دهد که وزارت علوم در حال گذار از مدل‌های سنتی ارتباط با صنعت است. پیش از این، تفاهم‌نامه‌های دانشگاه و صنعت اغلب در قالب پروژه‌های پژوهشی دنبال می‌شد که محوریت آن با اعضای هیئت‌علمی بود؛ اما در مدل جدید، تمرکز بر روی «سرمایه انسانی» است. یعنی دانشجویان به عنوان اصلی‌ترین داراییِ کشور، از همان دوران تحصیل با فضای واقعی صنعت درگیر می‌شوند تا در پایان دوره، نه به عنوان یک کارجوی سردرگم، بلکه به عنوان یک متخصصِ خبره وارد چرخه تولید شوند.
نگاه گناباد امروز: فرصت‌ها نباید در تهران محصور بماند
اگرچه تمرکز نشست اخیر بر دانشگاه‌های تراز اول تهران بوده است، اما نگاه «گناباد امروز» به این تحول، فراتر از مرزهای پایتخت است. شهرستان گناباد با برخورداری از شهرک‌های صنعتی و ظرفیت‌های بالقوه در حوزه‌های فنی و کشاورزی، نیازمند مستقیم پیاده‌سازی چنین الگوهایی است.
این شیوه‌نامه تنها زمانی به «امیدآفرینی» که مدنظر مسئولان است منجر خواهد شد که از دایره دانشگاه‌های مرکز‌نشین خارج شده و به دانشجویان دانشگاه‌های شهرستان‌ها نیز تسری یابد. مدیریتِ دانشگاه‌های بومی باید مطالبه‌گر اجرای این مدل‌های بورسیه باشند تا فارغ‌التحصیلان گنابادی نیز فرصت جذب در صنایع بومی و ملی را با سازوکاری شفاف و علمی بیابند.
نکته کلیدی، «اقناع معاونان آموزشی» است؛ چرا که آن‌ها به عنوان معماران آموزشی، باید بتوانند در سرفصل‌های دروس، انعطافی ایجاد کنند که صنعت برای سرمایه‌گذاری روی دانشجو ترغیب شود. بورس صنعت و مشاغل، اگر به درستی اجرا شود، می‌تواند پایانی بر عصر مدرک‌گرایی بی‌ثمر باشد.
