گناباد امروز – فرهنگ و میراث: ثبت رویدادهای بومی در تقویم ملی گردشگری زمانی به بار می‌نشیند که پشتوانه آن، درک عمیق از پیوند خوراک، جغرافیا و هویت تاریخی یک سرزمین باشد. به دنبال ثبت جشنواره «آش جوشپره گناباد» در تقویم گردشگری کشور، محمد دهقان، پژوهشگر فرهنگ عامه، در گفتگویی بر ضرورت صیانت از غذاهای سنتی به عنوان بخشی تفکیک‌ناپذیر از تاریخ شفاهی و زیست‌بوم منطقه تاکید کرد و هشدار داد که نابودی هر دستور پخت، حذف برگی از هویت جمعی نیاکان ماست.
جوشپره؛ شاهکار انطباق طبع کویر با حکمت تغذیه
دهقان با اشاره به پیشینه این خوراک در گناباد و به ویژه آبادی‌های براکوه تصریح کرد: جوشپره حاصل ذوق، صبر و دانش اقلیمی است. پیچیدن دقیق خمیر ظریف تهیه شده از ترکیب ارده و آب و قرار دادن حبوبات مغذی چون نخود و عدس در قلب آن، همراه با چاشنی کشک، نعناع، زردچوبه و در مواردی سیر و کنجد، نشان از نبوغ بومیان در بهره‌گیری از منابع طبیعی سازگار با اقلیم خشک دارد. غذاهای سنتی صرفا یک وعده خوراکی نیستند؛ بلکه هر لقمه، روایتگر ساختار کشاورزی، آب‌وهوا و حتی مناسبات تجاری کهن دیار ماست.
تهدید حافظه چشایی با هجوم غذاهای فرآوری‌شده صنعتی
این پژوهشگر فرهنگ عامه با ابراز نگرانی از جایگزینی سریع غذاهای آماده و صنعتی به جای دست‌پخت‌های سنتی اظهار داشت: غذاهای فرآوری‌شده امروزی با طبیعت و بوم‌شناسی این دیار همخوانی ندارند. در مقابل، خوراک‌های کهن حاصل سده‌ها آزمون و خطا برای حفظ سلامت جسم و تعادل زیستی جامعه بوده‌اند. نسل جوان باید به عنوان حلقه اتصال گذشته و آینده، در ثبت، ضبط و بازآفرینی این میراث ناملموس پیشگام شود.
گردشگری خوراک؛ موتور پیشران اقتصاد محلی گناباد
بخش کلیدی این رویکرد، تبدیل میراث چشایی به ارزش افزوده اقتصادی است. زمانی که گردشگر به شوق تجربه اصالت طعم جوشپره راهی گناباد شود، چرخه‌ای پایدار از کشاورز تولیدکننده حبوبات و غلات بومی تا بانوان آشپز و اقامتگاه‌های بوم‌گردی به گردش درمی‌آید.
نگاه گناباد امروز؛ از ثبت در تقویم تا حضور بر میز پذیرایی
«گناباد امروز» ضمن ارج نهادن به تلاش‌های صورت‌گرفته برای ثبت جشنواره آش جوشپره، یادآور می‌شود که ثبت یک عنوان اداری پایان کار نیست، بلکه آغاز یک مسئولیت است. آیا مجموعه‌های بوم‌گردی، رستوران‌ها و تشریفات پذیرایی شهرستان گناباد توانسته‌اند جوشپره و سایر خوراک‌های محلی را از کنج مطبخ‌های خانگی به عنوان محصول رسمی مهمان‌پذیری معرفی کنند؟ برای ماندگاری این میراث، نیازمند طراحی زنجیره استاندارد تامین، بسته‌بندی بهداشتی محصولات بومی و معرفی هدفمند آن به گردشگران ورودی به خطه قنات قصبه هستیم.
