گناباد امروز – سرویس اقتصادی و میراث‌فرهنگی: «صنایع‌دستی یعنی زندگی»؛ این گزاره، محور اصلی رویکرد نوین اداره‌کل میراث‌فرهنگی خراسان رضوی در هفته صنایع‌دستی امسال بود. سمیه روانخواه، معاون صنایع‌دستی استان، در نشستی خبری با تأکید بر شعار «اصالت، هویت و اقتصاد خلاق»، از تغییر پارادایم در این حوزه خبر داد: گذر از نگاه «تزئینی و غیرتخصصی» به سمت بهره‌گیری از صنایع‌دستی به عنوان یکی از بازوهای اصلی اشتغال و توسعه اقتصاد بومی.
احیای هویت در کانون توجه؛ از «مند» تا فرت‌بافی
یکی از محورهای مورد تأکید در این نشست، تمرکز ویژه بر احیای رشته‌های در معرض فراموشی و بازآفرینی کیفیت‌های تاریخی بود. روانخواه با اشاره به اهمیت برندسازی برای سفال گناباد تصریح کرد: «ایجاد واحد تحقیق و توسعه برای سفال گناباد در دستور کار قرار گرفته است. با توجه به تغییرات زیست‌محیطی در دهه‌های اخیر، تلاش داریم با بازآفرینی نقوش و احیای کیفیت مواد اولیه، هویت اصیل سفال «مند» را بازگردانیم و پرونده ثبت منطقه ملی سفال را به سرانجام برسانیم.»
وی همچنین با انتقاد از کم‌توجهی به هنر «فرت‌بافی» در نظام‌های آماری، تأکید کرد که این هنر نه یک رشته حاشیه‌ای، بلکه با داشتن بیش از ۴ تا ۵ هزار فعال در سطح استان، یکی از ارکان اقتصاد خانگی و هویت فرهنگی خراسان رضوی است که پیوند عمیقی با بازار دارد.
صنایع‌دستی و اقتصاد مبتنی بر قانون
تکیه بر ظرفیت‌های قانونی برای رونق تولید، بخش دیگری از این نشست بود. مهدی اکاتی، کارشناس مسئول حمایت از تولید صنایع‌دستی، با اشاره به آسیب‌های نوسانات اقتصادی بر کارگاه‌های کوچک، اظهار داشت: «قانون حمایت از صنایع‌دستی، تکالیف روشنی برای دستگاه‌های دولتی تعیین کرده است.» بر این اساس، الزام دستگاه‌های اجرایی و بانک‌ها به استفاده از صنایع‌دستی در تهیه «هدایای رسمی و سازمانی»، ظرفیت قانونی قدرتمندی است که اجرای کامل آن می‌تواند چرخه تولید هنرمندان را در ابعاد استانی و ملی تضمین کند.
تجارت الکترونیک؛ حلقه گمشده تولید و بازار
در بخش دیگری از این نشست، مهدی ساعدی، کارشناس بازاریابی صنایع‌دستی، بر ضرورت گذار از شیوه‌های سنتی فروش تأکید کرد. وی با اشاره به اینکه بسیاری از هنرمندان توان زمانی و تخصصی کافی برای بازاریابی ندارند، تصریح کرد: «حلقه اتصال هنرمند و بازار، امروز در فضای مجازی و تجارت الکترونیک شکل می‌گیرد. هدف ما پیشنهاد و عملیاتی‌سازی سازوکارهایی است که در آن شرکت‌های واسط تجارت الکترونیک، مسئولیت عرضه و فروش محصولات هنرمندان کارگاه‌های خانگی را بر عهده بگیرند تا دغدغه فروش از ذهن تولیدکننده حذف شود.»
نیاز به آمایش واقعی در صنعت نقره
روانخواه در پایان با اشاره به جایگاه ویژه خراسان رضوی در صنعت نقره (با مصرف سالانه ۹۰ تن نقره در مشهد)، بر ضرورت شناسایی دقیق آمار هنرمندان واقعی تأکید کرد. وی با اشاره به تفاوت میان مجوزهای صادر شده (۱۵ هزار) و فعالان واقعی (حدود ۶ هزار و ۵۰۰ نفر)، از صنعتگران دعوت کرد تا با دریافت کارت صنایع‌دستی، از مزایایی همچون معافیت مالیاتی، وام‌های کم‌بهره و کاهش هزینه‌های حامل‌های انرژی بهره‌مند شوند.
این نشست نشان داد که صنایع‌دستی خراسان رضوی، با عبور از نگاه موزه‌ای، در حال پیوند زدن نبوغ تاریخی با نیازهای امروز بازار است؛ رویکردی که در صورت تداوم، می‌تواند گناباد و دیگر شهرستان‌های استان را به قطب‌های «اقتصاد تمدن‌محور» در شرق کشور تبدیل کند.
