گناباد امروز – گروه گردشگری و میراث: در دنیای دگرگون‌شده گردشگری امروز، میراث تاریخی دیگر تنها مجموعه‌ای از خشت‌ها، سقف‌های ضربی و بادگیرهای خاموش نیست؛ بلکه عرصه‌ای زنده برای تعامل احساسی و انسانی به شمار می‌رود. روستای هدف گردشگری «ریاب» در شهرستان گناباد، همگام با رقابت میان هشت روستای برگزیده کشور برای ثبت در فهرست بهترین روستاهای جهانی، شاهد اجرای ابتکاری نوین با عنوان «دیوار آرزوها» بوده است؛ طرحی که با هدف تبدیل سرمایه عاطفی گردشگران به سرمایه اجتماعی پایدار پایه‌گذاری شده است.
گذر از تماشای صرف به گردشگری تجربه‌محور
حمیدرضا محمودی قوژدی، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان گناباد، با تشریح فلسفه این اقدام اظهار داشت: «روستای ریاب به عنوان تلاقی اصالت معماری و ایمان، اکنون میزبان اثری نمادین با نام دیوار آرزوها است. در نگرش‌های نوین بین‌المللی، مسافران تنها به نظاره کالبد بناها بسنده نمی‌کنند، بلکه مشتاق برقراری پیوند درونی و تجربه عاطفی با زیست‌بوم مقصد هستند. این دیوار مجالی فراهم می‌آورد تا هر بازدیدکننده، امیدها و پیام‌های درونی خود را در تاروپود معماری اصیل این دیار به یادگار بگذارد.»
او با اشاره به ضرورت «برندسازی مفهومی» تصریح کرد: «با این ابتکار، ریاب از یک نقطه توقف عادی فراتر رفته و به مقصدی معنابخش و ماندگار بدل می‌شود؛ جایی که رد پای احساس مسافر با هویت هزارساله خشت و بادگیر درهم می‌آمیزد.»
پویایی اجتماعی؛ کلیدواژه طلایی یونسکو و سازمان جهانی گردشگری
رئیس اداره میراث فرهنگی گناباد در تشریح جایگاه راهبردی این طرح در فرایند ثبت جهانی افزود: «شاخص‌های ارزیابی در مجامع بین‌المللی نظیر یونسکو و سازمان جهانی گردشگری، صرفاً متکی بر پرونده‌های فنی کالبدی نیست؛ بلکه میزان پویایی، جریان زندگی و همزیستی فعال جامعه محلی با اثر، نقشی تعیین‌کننده دارد. دیوار آرزوها این پیام روشن را به داوران جهانی مخابره می‌کند که میراث کهن ریاب پدیده‌ای ایستا و منجمد در گذشته نیست، بلکه با نبض امیدها و نیازهای روحی انسان امروز هم‌نواست. این رویکرد تعاملی، ریاب را در زمره مقاصد برجسته تجربه‌محور قرار داده و بخت آن را در رقابت‌های بین‌المللی دوچندان می‌کند.»
محمودی قوژدی اجرای این اثر را آمیزه‌ای دقیق از شیوه‌های اجرایی روزآمد در هماهنگی کامل با بافت سنتی روستا دانست و یادآور شد که این توازن، سرمایه عاطفی مسافران را به اعتباری پایدار برای توسعه همه‌جانبه منطقه تبدیل می‌سازد.
همگرایی محلی؛ الگویی برای مدیریت پایدار میراث
وی تحقق این دستاورد را نمودی بارز از اراده مشترک و مدیریت مشارکتی خواند و گفت: «این طرح با نگاه استراتژیک متولیان میراث فرهنگی گناباد کلید خورد و با هم‌افزایی صمیمانه انجمن میراث فرهنگی، دهیاری و شورای اسلامی روستای ریاب به ثمر نشست. همراهی نخبگان در کنار اراده راسخ و آگاهی عمیق اهالی بومی نشان داد هرگاه خرد مدیریتی با مشارکت مردمی گره بخورد، می‌توان نام روستا را با شایستگی در کریدورهای فرهنگی ایران، از پهنه کویر تا پیوندگاه‌های کهن سرزمینی، در سطح جهانی طنین‌انداز کرد.»
روستای کهن و هدف گردشگری ریاب، با پیشینه‌ای درخشان در معماری کویری و بافت تاریخی دست‌نخورده، در ۳ کیلومتری غرب گناباد و در همسایگی کهن‌ترین سازه آبی جهان، یعنی قنات جهانی قصبه واقع شده است. این روستا اخیراً به عنوان یکی از هشت نامزد نهایی ایران برای معرفی به شبکه جهانی بهترین روستاهای گردشگری جهان برگزیده شده است.
