هترکده آتیه کار » وظایف‌ مدیران‌ از نگاه‌ امام‌ علی‌ ( علیه السلام )

وظایف‌ مدیران‌ از نگاه‌ امام‌ علی‌ ( علیه السلام )

وظایف‌ مدیران‌ از نگاه‌ امام‌ علی‌ ( علیه السلام )

کسی‌ که‌ بدون‌ آگاهی‌ به‌ عمل‌ می‌پردازد، همچون‌ کسی‌ است‌ که‌ ازبیراهه‌ می‌رود و چنین‌ شخصی‌ هر چه‌ جلوتر می‌رود، از سر منزل‌مقصود خویش‌ بیش‌تر فاصله‌ می‌گیرد و کسی‌ که‌ از روی‌ آگاهی‌ و ( برنامه‌ ) حرکت‌ کند، مانند رونده در راه‌ِ آشکار است‌.

۱ . برنامه‌ ریزی‌
امام‌ علی‌ (ع) می‌فرماید:
هیچ‌ عقل‌ و درایتی‌ چون‌ عاقبت‌اندیشی‌ نیست‌.
برنامه‌ریزی‌ به‌ معنای‌ پیش‌بینی‌ عملیات‌ با توجّه‌ به‌ منافع‌ انسانی‌ وغیرانسانی‌، برای‌ رسیدن‌ به‌ اهداف‌ از پیش‌ تعیین‌ شده‌ است‌؛ به‌ همین‌ سبب‌حضرت‌ می‌فرماید:
دقت‌ و ظرافت‌ در برنامه‌ریزی‌، از وسیله‌ و امکانات‌ مهم‌تر است‌.
برنامه‌ریزی‌ نیاز به‌ افق‌ دید دور، روشن‌ و باز دارد که‌ مستلزم‌ نگاهی‌جست‌وجوگر به‌ گذشته‌، نگاهی‌ عمیق‌ به‌ اوضاع‌ حال‌، تعمقی‌ ژرف‌ در اطراف‌،و نگاهی‌ بس‌ دوراندیش‌ به‌ آینده‌ است‌. وظیفه اصلی‌ هر مدیر در تمام‌ سطوح‌،طراحی‌ محیطی‌ است‌ که‌ اعضا بتوانند در آن‌ به‌ صورت‌ گروهی‌ فعالیت‌ کنند تابه‌ هدف‌ مشخص‌ برسند.
برنامه‌ریزی‌، آینده‌ را به‌ زمان‌ حال‌ می‌آورد؛ از این‌ رو، می‌توانید کاری‌درباره آن‌ انجام‌ دهید. برای‌ دست‌ یافتن‌ به‌ هر هدفی‌، باید پیش‌ از کوشش‌فیزیکی‌، تلاشی‌ ذهنی‌ (برنامه‌ریزی‌) انجام‌ شود؛ چرا که‌ برنامه‌ریزی‌، شالوده مدیریت‌ است‌. امام‌ علی‌ (ع) در اهمیت‌ برنامه‌ریزی‌ پیش‌ از انجام‌ کارمی‌فرماید:
کسی‌ که‌ بدون‌ آگاهی‌ به‌ عمل‌ می‌پردازد، همچون‌ کسی‌ است‌ که‌ ازبیراهه‌ می‌رود و چنین‌ شخصی‌ هر چه‌ جلوتر می‌رود، از سر منزل‌مقصود خویش‌ بیش‌تر فاصله‌ می‌گیرد و کسی‌ که‌ از روی‌ آگاهی‌ و ( برنامه‌ ) حرکت‌ کند، مانند رونده در راه‌ِ آشکار است‌.

مزایای‌ برنامه‌ریزی‌
ای‌ مالک‌، کارها را چنان‌ بر روزها تقسیم‌ کن‌ که‌ روزانه‌ مطابق‌ برنامه‌،انجام‌ وظیفه‌ شود و امور بر اثر عدم‌ انضباط‌ و ترتیب‌، مختل‌ و آشفته‌نماند.
همان‌ گونه‌ که‌ اشاره‌ شد، از اصول‌ اساسی‌ در مدیریت‌، برنامه‌ریزی‌ است‌.افزون‌ بر این‌، این‌ اصل‌ برای‌ مسلمانان‌ فریضه‌ای‌ الاهی‌ نیز به‌ شمار می‌رود.بدبختانه‌ امروزه‌ در برخی‌ از نظام‌های‌ موجود اداری‌، چنین‌ اصلی‌ مهجورمانده‌ است‌؛ حال‌ آن‌ که‌ امیرمؤمنان‌ علی‌(ع) درباره برنامه‌ریزی‌ روزانه‌خطاب‌ به‌ مالک‌ اشتر می‌فرماید:
کار هر روز را در همان‌ روز انجام‌ بده‌ که‌ هر روز را کاری‌ مخصوص‌بدان‌ است‌.
امروزه‌ در برنامه زمانی‌ مدیران‌ و امور سازمانی‌ آن‌ها چنین‌ دقتی‌ دیده‌نمی‌شود، زیرا به‌ جای‌ این‌ که‌ مدیران‌ با برنامه‌ریزی‌ زمانی‌ دقیق‌ به‌ سراغ‌مشکلات‌، طرح‌ها و حوادث‌ بروند، مشکلات‌ و حوادث‌، برنامه زمانی‌ وتکالیف‌ مدیران‌ را مشخص‌ می‌کنند و این‌ مدیریت‌ِ توأم‌ با هرج‌ و مرج‌،اسلامی‌ نیست‌. اکنون‌ به‌ بیان‌ مزایای‌ برنامه‌ریزی‌ می‌پردازیم‌:
۱٫ احتمال‌ رسیدن‌ به‌ هدف‌ را بیش‌تر می‌کند.
۲٫ بر روی‌ اهداف‌ تمرکز ایجاد می‌کند.
۳٫ عامل‌ هماهنگی‌ِ افزون‌تر است‌.
۴٫ از فشارهای‌ روحی‌ در محیط‌ِ کار می‌کاهد.
۵٫ به‌ کار، معنا و مفهوم‌ می‌بخشد.
۶٫ اعتماد به‌ نفس‌ را در مدیریت‌ افزایش‌ می‌دهد.
نکته دیگر این‌ که‌ غفلت‌ از برنامه‌ریزی‌، انجام‌ کارها از روی‌ شتاب‌ وبی‌تدبیری‌ را در پی‌ داشته‌ و نتیجه‌اش‌ شکست‌ است‌. امام‌ علی‌(ع) در خصوص‌تفکر پیش‌ از انجام‌ دادن‌ِ کارها فرمود:
اندیشه پیش‌ از اجرای‌ کار، تو را از پشیمانی‌ در امان‌ می‌دارد.

80-300x137

عوامل‌ شکست‌ برنامه‌ریزی‌ها
ـ به‌ کارگیری‌ افراد نامناسب‌:
تدبیر پیران‌، بالاتر از شمشیر جوانان‌ است‌.
در اجرای‌ هر عملیاتی‌، افرادی‌ باید به‌ کار گرفته‌ شوند که‌ برای‌ آن‌ کارمناسب‌ باشند. استفاده‌ از افراد نالایق‌، هر برنامه‌ای‌ را با شکست‌ مواجه‌می‌سازد.
ـ عدم‌ آگاهی‌:
عدم‌ شناخت‌ درست‌ از منابع‌، توانایی‌ها و تغییرهای‌ محیطی‌، هر برنامه‌ای‌را با شکست‌ روبه‌رو می‌کند. حضرت‌ امیر(ع) می‌فرماید:
هیچ‌ حرکتی‌ نیست‌ مگر آن‌ که‌ به‌ شناخت‌ آن‌ محتاجی‌.
هر کس‌ کاری‌ را بدون‌ آگاهی‌ انجام‌ دهد، فساد آن‌ از اصلاحش‌ بیش‌تراست‌.
مدیرانی‌ که‌ با تحوّلات‌ محیط‌ ارتباط‌ مستمر ندارند، قادر به‌ تطبیق‌ نظام‌ باوضع‌ موجود نیستند که‌ نتیجه‌ آن‌ نابودی‌ آن‌ نظام‌ خواهد بود.
امام‌ علی‌(ع) در خصوص‌ ضرورت‌ آگاهی‌ از تحوّلات‌ می‌فرماید:
به‌ خدا سوگند از اخبار و تحوّلات‌ جاری‌ مُلک‌ بی‌خبر نیستم‌ تا مراغافلگیر کنند. من‌ همچون‌ کفتار نیستم‌ که‌ با ضربات‌ آرام‌ و ملایم‌ بر درلانه‌اش‌ او را به‌ خواب‌ برند و سپس‌ دستگیرش‌ سازند.
بنابراین‌، ناآگاهی‌، به‌ بی‌دقتی‌ در پیش‌بینی‌ برنامه‌ منجر خواهد شد.

ـ عدم‌ مشارکت‌ با دست‌ اندرکاران‌ برنامه‌:
قرآن‌ با صراحت‌ می‌فرماید:
چگونه‌ در برابر چیزی‌ که‌ از آن‌ آگاهی‌ نداری‌، صبر خواهی‌ کرد.
برای‌ برنامه‌ریزی‌ و اجرای‌ آن‌ یا اِعمال‌ تغییر و یا اصلاح‌، باید کارکنان‌ راآگاه‌ و توجیه‌ کنیم‌ و ضرورت‌ تغییر را به‌ آنان‌ بگوییم‌ و نیز افراد را ازمشکلاتی‌ که‌ در صورت‌ انجام‌ نگرفتن‌ تغییرات‌ پدید خواهد آمد، آگاه‌ کنیم‌ وآن‌ها را با فرصت‌ها و تهدیدهای‌ آینده ناشی‌ از استقرارِ وضع‌ موجود آشناسازیم‌. عدم‌ مشارکت‌ با کارکنان‌، هر برنامه‌ای‌ را با شکست‌ روبه‌رو خواهدکرد. امام‌ درباره مشورت‌ و مشارکت‌ با افراد می‌فرماید:
من‌ همه کارها را، جز اسرار جنگ‌، با شما مطرح‌ می‌کنم‌.
اشاره‌های‌ حضرت‌ امیر(ع) به‌ امر مشورت‌، از سخنان‌ مشهور او است‌:
مشارکت‌، خوب‌ پشتیبانی‌ است‌ (هیچ‌ پشتیبانی‌ بهتر از مشاوره‌نیست‌).
از امام‌ علی‌(ع) حدود ۵۸ حدیث‌ در غررالحکم‌ و دررالکلم‌ دربارهمشورت‌ نقل‌ شده‌ که‌ از زوایای‌ گوناگون‌ مدیریتی‌ و سازمانی‌ به‌ آن‌ پرداخته‌است‌.

ـ اسارت‌ مدیر در چنگ‌ افراد بانفوذ:
بسیاری‌ از مدیران‌ به‌ علل‌ گوناگون‌، چون‌ عدم‌ تخصص‌ و…، آلت‌ دست‌چند مشاور می‌شوند که‌ آنان‌ نیز با تحمیل‌ آرای‌ خویش‌، منافع‌ جمع‌ را به‌ خطرمی‌اندازند؛ در صورتی‌ که‌ مدیر باید اطلاعات‌ را از مشاوران‌ بگیرد و خود باتجزیه‌ و تحلیل‌ آن‌ها تصمیم‌گیرنده نهایی‌ باشد. امام‌ علی‌ (ع) به‌ ابن‌ عباس‌می‌فرماید:
تو حق‌ داری‌ نظر مشورتی‌ خود را به‌ من‌ بگویی‌ و من‌ در آن‌ بیندیشم‌ وتصمیم‌ نهایی‌ را بگیرم‌؛ امّا اگر برخلاف‌ نظر تو تصمیم‌ گرفتم‌، باید ازمن‌ اطاعت‌ کنی‌.

۲٫ سازمان‌ دهی‌

سازمان‌ دهی‌، فرآیندی‌ است‌ که‌ از طریق‌ آن‌، تقسیم‌ کار میان‌ افراد وگروه‌های‌ کاری‌ و هماهنگی‌ بین‌ آن‌ها به‌ منظور کسب‌ هدف‌ صورت‌ می‌گیرد.ارگانیزم‌ اجتماعی‌ مانند نقش‌های‌ تقسیم‌ شده‌ بین‌ بازیکنان‌ است‌ که‌ ازهمکاری‌ افراد برای‌ برآوردن‌ نیازهای‌ فردی‌ و سازمانی‌ پدید می‌آید.حضرت‌ علی‌(ع) درعهدنامه معروف‌ خود به‌ مالک‌ اشتر، جامعه‌ را دارای‌طبقات‌ اجتماعی‌ دانسته‌، هر یک‌ از آن‌ها را بر اساس‌ نوع‌ کار و چگونگی‌مسؤولیتشان‌ دسته‌بندی‌ می‌کند و می‌فرماید:
ای‌ مالک‌، بدان‌ که‌ جامعه تحت‌ نظارت‌ تو، به‌ طبقات‌ گوناگونی‌ تقسیم‌شده‌اند، و کار هیچ‌ گروهی‌ بدون‌ گروه‌ دیگر به‌ کمال‌ نمی‌رسد، و هیچ‌دسته‌ای‌ از دسته دیگر بی‌نیاز نیست‌.
سازمان‌دهی‌ مطرح‌ در برنامه‌ریزی‌ امروزی‌، از نخستین‌ روزهای‌شکل‌گیری‌ اسلام‌ به‌ شکلی‌ بارز وجود داشته‌ است‌. در اسلام‌، صفوف‌ منظم‌نماز جماعت‌، نشانگر بهترین‌ نوع‌ سازمان‌دهی‌ در جمع‌ است‌. رسول‌خدا(ص)خطاب‌ به‌ گروهی‌ فرمود:
ای‌ مردم‌، صف‌های‌ نماز جماعت‌ را منظم‌ و مساوی‌ کنید و دوش‌ به‌دوش‌ هم‌ بایستید تا بین‌ شما جدایی‌ نیفتد و نامرتب‌ نباشید که‌‌[درصورت‌ بی‌نظمی ] خدا دل‌های‌ شما را از هم‌ دور گرداند.
امام‌ علی‌(ع) درباره تقسیم‌ کار و مسؤولیت‌، به‌ فرزندش‌ امام‌ حسن‌(ع)می‌فرماید:
برای‌ هر یک‌ از فرودستان‌ و کارکنان‌ خود، کاری‌ را مشخص‌ کن‌ تا او رابرای‌ همان‌ کار مؤاخذه‌ کنی‌؛ چرا که‌ این‌ روش‌ سزاوارتر است‌، تا انجام‌دادن‌ کارهای‌ تو را به‌ یکدیگر وانگذارند.

منبع : منابع انسانی و مدیریت اداری



موضوع : برنامه دوره های صنایع دستی, خبرهای ویژه, یادداشت ها
برچسب ها :

مطالب مرتبط:
نویسنده : مدیر   |   تاریخ: جمعه, ۳ اردیبهشت ۱۳۹۵   |  

یک دیدگاه بگذارید


SEO Company Los Angeles
تمامی حقوق مطالب برای وب سایت هنرکده آتیه کار محفوظ است

طراحی: سایت ستاپ